دراسة السّياق العاطفي لنهج البلاغة بناءً على نظريّة تحلیل الخطاب من وجهة نظر جون أوستن (رسالة 62 أنموذجاً)

نوع المستند : علمی ـ پژوهشی

المؤلفون

1 أستاذ مساعد في اللغة العربیة وآدابها، جامعة بیام نور، تهران، إیران

2 أستاذ مشارك في اللغة العربیة وآدابها، جامعة بیام نور، تهران، إیران

10.30465/afg.2022.7443

المستخلص

ومن الثابت أنّه لا یمکن تحدید حقیقة العديد من الجمل الإخبارية أو زیفها ولكن ما يمكن أن تفعله مثل هذه الجمل کما اعتقد أوستن أنّ إصدار البيان يتطلب متحدثاً ينتج أجزاء من الكلام يُدعى الفعل التعبيري حیث يؤثر على المخاطب؛ هذا التأثير هو نفس الفعل غير التعبيري، أو تحلیل الخطاب الّذي يعود إلى نفس هذا التأثير ألا وهو الفعل غير التعبيري وردّ فعل المخاطب على الفعل غير التعبيري هو فعل ما بعد التعبیري. بلغة أخری، یعني استعمال الکلام لدی المخاطب سوف یجعله یتوسّع أو یضیّق ومن ثمّ یخضع لعاطفته وانفعاله خاصّة إذا کان الکلام حول الإنسانیة والحرّیّة والدیمقراطیة وأمثالها. الهدف من هذه الدراسة هو التحقيق في خطاب السياق العاطفي في نهج البلاغة لمعرفة ما إذا كانت نظرية تحلیل الخطاب استخدمت لفهم رسالة 62 لأمير المؤمنين (ع) فهماً أفضل؟ وما هو مكان السّياق العاطفي في أقوال سماحته؟ تشير النتائج إلى أنّ الإمام (ع) يحاول نقل المفاهيم إلى المخاطب من خلال تحلیل الخطاب الّذي یشبه الفعل غير التّعبيري في نهج البلاغة. کما أنّ السیاق العاطفي یهدف إلی إقناع المستمع ویجعله یبادر إلی التفكير في المضمون الدّاخلي للخطاب. في هذا المقال، جرت محاولة للتّعبير عن الخطاب تحديداً باستخدام المنهج الوصفي _ التحليلي والاعتماد على الدّلالات، ثم التّعبير عن السّياق العاطفي للرّسالة وفحص الجمل المستخدمة في نهج البلاغة في إطار النظرية المذكورة من وجهة نظر أوستن.

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة [English]

The emotional Discourse Analysis of the Letter of 62 Nahj al-Balaghah

المؤلفون [English]

  • Javad Khanlari 1
  • Ebrahim Namdari 2
1 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Payame Noor University, Tehran, Iran
2  Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Payame Noor University, Tehran, Iran
المستخلص [English]

Speech act was introduced by austeen one of philosopher of oxford school to demonstrate justifying or rejection of many statements isn’t determinable but action that these statements can perform is considers. He believed that producing a speech act requires to a speaker which produces speeches that this work is named as expressive action. In addition, so called speech act has influence on audience. Austeen called this impact as non-expressive action. Usually, ‘speech act’ term returned to this influence namely non expressive action. Moreover, it referred to post expressed action that generally is response of audience to. The aim of the present study was investigation of the emotional texture of speech act in NAHJ OLBALAGHEH, we want to know is it possible to use the speech act theory for better understanding of texture has been embodied in the Imam Ali speeches. The findings also indicated that the same non-expressive and non-explicit and indirect action is said in NAHJ OLBALAGHEH through the speech act and there is trying to express it to the audience. In this study, collecting data was done through a library method that we were deal to explain and analyze it. Reviewed Data include the 62th letter of NAHJ OLBALAGHEH, speech act, texture and emotional texture. NAHJ OLBALAGHEH of is a book full of   tips as far as it can be claimed that after the Holy Quran is sitting on the highest peak of Arabic literature. In this article we try to deal specifically to speech act with a reflection on the NAHJ OLBALAGHEH from the perspective of means science. Then we express the emotional texture in this letter and then studied used sentences in the NAHJ OLBALAGHEH and framework of the mentioned theory from the perspective of Austin. Discourse analysis means what is issued by a person or thing or what a person engages in. It also means action. The word said means word-promise-speech which these two words together mean to promise. The Discourse analysis was first introduced by Austin, one of the Oxford philosophers, in his lectures at Harvard University, and was published twenty years later. These three principles are: first, that news sentences are the main type of language sentences; and second, that the main use of language is to communicate through sentences. Third, the truth or falsity of the meaning of passages can be determined. Because texture plays an important role in constructing meaning, many attempts have been made to find a way to identify texture-related properties. A specific example of the interaction between important people who should choose to act is accepted. Texture is the lowest level of the surrounding text that can play an important role in the meaning of propositions. Emotional context is also closely related to the synonymous component, because emotional context has an effective function in accurately understanding synonymous words, and the subtle and hidden differences of these words are revealed with the help of emotional context. The characteristic of Imam Ali (god beless him)'s words is that while the words are beautiful and the form is magical and has all the rhetorical industries and has artistic creations, it has deep content, wise meanings and concepts, and high human intentions and goals. Receiving meaning is one of the ammunitions for reading the text, and in this regard, linguistic issues can be of great help in understanding the meaning. The present study seeks to answer the following questions: A: Is the theory of rhetoric possible in the study of Hazrat Ali's letter? B: Can tissue analysis be a way to express emotional tissue and create more awareness than expressing emotional tissue? C: Does the emotional context in the letter 62 of the Imam, who is the successor after the Prophet, seem great or not? The Letter 62 of Nahj al-Balaghah includes emotional actions such as rebuke, encouragement, expression of regret and sometimes sorrow and grief, which is created as a result of the letter's emotional context. Has been used to impress the listener and force him to take action. Reflecting on the internal content of the discourse brings another message, which in Nahj al-Balaghah uses the discourse of emotional context in the matter of religious government with the utmost subtlety, which confirms the compatibility of this type of discourse in religious and sacred texts. Based on such results, it can be added that the theory of work is effective in the analysis of Nahj al-Balagheh letter and the emotional context is rooted in the meaning of the word and the situation used in it and has been used effectively in letter 62 of Nahj al-Balagheh.

الكلمات الرئيسية [English]

  • Non Expressive Action
  • Texture
  • Emotional Texture
  • Nahj al-Balaghah

بررسی بافت عاطفی نهج البلاغه بر اساس نظریه تحلیل گفتمان جان آستین

مطالعه موردی نامه 62

جواد خانلری[1]

ابراهیم نامداری**

چکیده                                                                                                             

کارگفت بر آن است تا ثابت کند که صدق وکذب بسیاری از جمله­های خبری قابل تعیین نیست؛ بلکه کاری­که چنین جملاتی می­توانند انجام دهند مطرح است. به اعتقاد آستین تولید یک کارگفت نیازمند گوینده­ای است که پاره گفتارهایی را تولید کند که کنش بیانی نام دارد و بر مخاطب تأثیر می­گذارد؛ این تاثیر همان کنش غیربیانی است، کار گفت نیز به همین تأثیر یعنی کنش غیر بیانی باز می­گردد، واکنش مخاطب نسبت به کنش غیربیانی، کنش پس بیانی است. مطالعه حاضر با هدف بررسی کارگفت بافت عاطفی در نهج البلاغه صورت گرفته است تا بدانیم آیا نظریة کارگفت برای فهم بهتر نامه 62 امیرالمؤمنین کارآیی دارد؟ واین که بافت عاطفی در گفته­های آن حضرت چه جای­گاهی داراست؟ یافته­ها حاکی از آن است که در نهج البلاغه از طریق کارگفت که همان کنش غیر بیانی است، می­کوشد تا مفاهیم را به مخاطب منتقل کند. در این مقاله کوشیده شده تا با روش تحلیلی-توصیفی وبا تکیه بر علم معنی شناسی مشخصاً به بیان کارگفت بپردازد و سپس بافت عاطفی نامه را بیان کند و جملات به کار رفته در نهج البلاغه را در چارچوب نظریه گفته شده از دیدگاه آستین مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه­ها: تحلیل گفتمان، بافت، بافت عاطفی، نهج البلاغه.

 

[1]  استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران (نویسنده مسؤول) khanlarix59@yahoo.com

* * دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران e.namdari@pnu.ac.ir

الکتب
القرآن الکریم
ابن أبي الحدید، فخر الدین أبوحامد عبدالحمید (1367ش). جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغة ابن أبي الحدید، المجلد السابع، ترجمه محمود مهدوي دامغاني، الطبعة الأولی، تهران: ني.
ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم (د.ت). لسان العرب، المجلد الأول، بيروت: دار لسان العرب.
بالمر، فرانك (1384ش). نگاهی تازه به معنی شناسی، الطبعة الرابعة، ترجمة: کوروش الصفوي، طهران: النشر العلمي.
------ (1391ش). آشنایی با زبان شناسی در مطالعات ادب فارسی، الطبعة الأولى، طهران: النشر العلمي.
------ (1391ش). نگاهی تازه به معنی شناسی، الطبعة السادسة، ترجمه كوروش صفوي، طهران: النشر العلمي.
بحراني، ابن میثم (د.ت). شرح نهج البلاغة، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامي آستان قدس رضوي.
بلور، ميريل - بلور توماس (1390ش). مقدمه ای بر روند تحلیل گفتمان انتقادی، الطبعة الأولى، ترجمه علي رحيمي والأمير حسين شاه بالا، طهران: نشر جنکل (جاودانة).
ري شهري، محمد (1390ش). گزیده دانش نامه امیرالمؤمنین، ترجمة عبد الهادي سعودي - مهدي مهريزي، ملخص: مهدي غلامعلي، الطبعة الرابعة، قم: مؤسسة دار الحديث للنشر.
سیاح، أحمد (1378ش). فرهنگ عربی به فارسی، الطبعة الثالثة، طهران: منشورات الإسلام.
سیدرضی، محمدبن الحسین (1388ش). نهج البلاغة، الطبعة الثالثة، ترجمة: محمد مهدي جعفري.
الصفوي، کوروش (1379ش). درآمدی بر معنی شناسی، الطبعة الأولى، طهران: سورة مهر.
عبد المطلب، محمد (1994م). البلاغة والأسلوبية، الطبعة الأولی، بیروت-لبنان: الشركة المصرية العالمية للنشر.
الغذامي، عبد الله (1988م). الخطيئة والتكفير من البنیویة إلی التشریحیة نظریة وتطبیق، الطبعة الرابعة، القاهرة: الهيئة المصرية العامّة للكتاب.
فیض الاسلام، سيد علي نقي (1371ش). ترجمة وشرح نهج البلاغة. طهران: مؤسسة الفقيه للطباعة والنشر.
مختار عمر، احمد (1988م) .علم الدلاله، مترجم: سید حسین سیدی، الطبعة 7، القاهرة: عالم الکتب.
وهبة، مجدي _ المهندس كامل (1984م). معجم المصطلحات في اللغة والأدب، بيروت: مكتبة لبنان.
المقالات
تركاشوند، فرشيد (1394ش). «تحلیل کارکرد بافت وگفتمان عاطفی در درک متون ادبی (مطالعه موردی آثار جبران خليل جبران)»، لسان مبین، شماره 21، صص 23-43.
حسيني معصوم، سيد محمد وعبدالله رادمرد (1394ش). «تأثیر بافت زمانی ومکانی بر تحلیل کنش گفتار؛ مقایسه فراوانی انواع کنش های گفتار در سوره های مکّی ومدنی قرآن کریم»، جستار­های زبانی،شماره 3 (پیاپی 24)، صص 65-92.
دي بوجراند، روبرت (1998م). النصّ والخطاب والإجراء، ترجمة تمام حسان، الطبعة الأولى: عالم الكتب.
رشيد، بند حدو (1994م). العلاقة بين القارئ والنص في التفكير الأدبي المعاصر، مجلة عالم الفكر، المجلد: ٢٣، العددان الأول والثاني، صص 471-494.
قنبری، حمید و نورالدین پروین (1396ش). «بررسی رابطه بافت متن وموقعیت در خطبه­های نهج البلاغه از دیدگاه تحلیل گفتمان ادبی (مطالعه موردی جنگ صفین)»، مطالعات ادبی متون اسلامی، سال دوم، شماره 3 (پیاپی 7)، صص 54-33.
مسبوق، مهدي و رسول فتحي مظفري (1396ش). «نگرشی نو بر کارکردشناسی بافت زبانی در فهم وانتقال مضامین نهج البلاغة»، فصلنامه علوم حدیث، سال 22، شماره 2 (پیاپی 84)، صص 50-27.
موسوي بفروئي، سید محمد؛ أحمد زارع زردیني؛ حسن زارعي محمود آبادي وفاطمة اثنی عشري (1399). «تحلیل الخطاب بالنقد في الرسالة ۶ في نهج البلاغه من خلال نمذجة طریقة فیرکلوف»، فصلنامه دراسات حدیثة في نهج البلاغة، سال 3، شماره 2 (پیاپی 6)، صص 62-49.
الرسائل
عبدي یاش، سمیرا (1391ش). الدنیا في خطب نهج البلاغة دراسة في تحلیل الخطاب، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهراء.