تداوليّة الخطاب التواصلي في قصائد المقاومة للشاعر سعيد الصقلاوي (قصيدة "صرخة طفل" أنموذجاً)

المؤلف

أستاذ مشارک في قسم اللغة العربية وآدابها بجامعة خليج فارس، بوشهر

10.30465/afg.2020.5161

المستخلص

يُعدّ الشعر وسيلة موحية تعبّر عن حياة الإنسان وحالاته النفسيّة، وتکشف عن مکنونات النفس وإسقاطاتها، وللتواصل مع الآخر يعتمد علي الخطاب الإبداعي الذي يحقّق الأهداف والمقاصد الدلاليّة. في هذا الصدد، عکفَ الشعراء علي توظيف جملة من الأدوات الفنيّة الفاعلة لنقل أفکارهم ومشاعرهم إلي المتلقّي، ولتحقّق عمليّة التواصل. الشاعر العماني المعاصر سعيد الصقلاوي من هؤلاء الشعراء الذين اعتمدوا في نصوصهم علي الخطاب الإبداعي- التواصلي للتعبير عن حياة الإنسان ومکنوناته النفسيّة. وفي هذه الورقة البحثيّة، رشّحنا قصيدته الموسومة بـ"صرخة طفل" التي تتّسم بطابع المقاومة لتکون محورَ هذه الدراسة؛ لأنّها تتّسم بخطاب ثوري، وتُعدّ مشروعاً إنسانيّاً وتعاطفاً روحيّاً مع شريحة مضطهدة من الشعب الفسطيني، وقد استخدم الشاعر فيها أدوات جماليّة تثري الجانب الإبداعي للتأثير في المتلقي واستمالة قلبه، مستعيناً بوسائل اللغة التي تنقل إحساس الشاعر إلي المخاطب وتضمن عمليّة التواصل.     رصدت هذه الدراسة عبر المنهج الوصفي-التحليلي واعتماداً علي المقاربة التداولية، أبرز التقنيات الإبداعيّة التي تؤدّي إلي تفاعل المتلقي في عمليّة التواصل منها الخطاب السينمائي، والخطاب الإعلامي، والخطاب الحِجاجي. وتهدف الدراسة إلي استکشاف هذه المعطيات والتقنيات الإبداعيّة التي ترفد النصّ بحمولات دلاليّة خصبة بغية إيصال الفکرة للمتلقي. من أهمّ النتائج التي توصّلنا إليها في هذه الدارسة هي أنّ الشاعر سعيد الصقلاوي في هذه القصيدة التي تتّسم بالخطاب الإبداعي، يسعي إلي التأثير في المخاطب لکي يتّخذ موقفاً مشرّفاً تجاه القضيّة الفلسطينيّة ومعاناة الأطفال، فمن هذا المنطلق عمدَ إلي استخدام جملة من وسائل التواصل التحفيزيّة المثيرة.

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة [English]

The circulation of communicative discourse in Said Al-Saqlawi's resistance poetry: the case of the poem "the cry of a child"

المؤلف [English]

  • Rasool Balawi
Associate Professor, department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr – Iran
المستخلص [English]

Poetry is an inspiring means that indicates the human being's life and their psychological statuses and it reveals the inner side of people. And, to communicate with others it depends on the creative discourse that fulfill the semantic purposes. So, poets used different effective techniques to transfer their thoughts and feelings to the reader and to communicate with him. The Ommani poet Said Al-Saqlawi is one of thos poets that used the creative-communicative discourse to express the inner side of people's life. In this study, we chose the poet "the cry of the child" to be the case because it has a rebellious discourse and it is a humanitarian process and a sympathetic attitude to the oppressed people of Palestine. The poet used aesthetics beside the creative texts to impress the reader and to capture his heart. He applied linguistic means that transfer the poet's emotions to the reader and guarantee the communication process.
      This descriptive analytical study surveyed the significant creative techniques that made the reader interact in the communication process such as cinematic discourse, press discourse, and convincing discourse. And, the study is to discover the creative techniques that support the text with semantic meanings to communicate with the reader. We concluded that the poet Said Al-Saqlawi in this creative poem tried to effect the reader to take a honourable stand with Palestinian case and the children's suffering. That is why he used a bunch of rousing and motivating means.
 

الكلمات الرئيسية [English]

  • circulation
  • Discourse
  • communication
  • Sustainability
  • Said Al-Saqlawi
  • "The cry of the child"

کاربردشناسی گفتمان ارتباطی جلوه‌های مقاومت در سروده‌های سعید الصقلاوی (مطالعه موردی قصیدۀ "صرخة طفل")

رسول بلاوی *

دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر

 

چکیده

شعر ابزاری الهام‌بخش است که زندگانی و حالات روانی انسان را به تصویر می‌کشد، و از نهفته‌ها و نگفته‌‌های آدمی پرده بر‌می‌دارد، از سویی برای خلق ارتباط با دیگری و تحقّق غایات معنایی به گفتمان مبتکر روی می‌آورد. در این بین نیز شاعرانی بودند که با بکارگیری برخی ابزارهای فنی مؤثر کوشیدند، اندیشه‌ها و عواطف خود را به مخاطب القا و روند ارتباطمندی را محقق سازند. سعید الصقلاوی شاعر معاصر عمان از جمله شاعران برخوردار از خصیصه‌ای شعری مبتنی بر گفتمان نوآوری– ارتباطی است. و در این راستا قصیده "صرخة طفل" وی را که نمادی از مقاومت است را بعنوان محور پژوهش برگزیده‌ایم؛ این سروده متضمّن گفتمانی انقلابی، و طرحی انسان دوستانه است که نوعی همدلی معنوی با قشر ستمدیده فلسطین بشمار می‌رود، شاعر نیز در این سروده از تکنیک‌های زیبا‌شناسی با هدف غنی ساختن جنبه‌های مبتکرانه تأثیرگذار بر مخاطب بهره جسته، و در این میان ابزارهای زبانی را بعنوان پل ارتباطی ما بین احساس شاعر و درک مخاطب بکار بسته است.

این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر رویکرد کاربردشناسی، بارزترین تکنیک‌های نوآورانه مشتمل بر مشارکت خواننده در روند ارتباطمندی سه گفتمان سینمایی، رسانه‌ای و برهانی را مورد کاوش قرار داده و همچنین در پی نمایان ساختن داده‌ها و تکنیک‌های نوپدیدی است که متن را به منظور رساندن دیدگاه شاعر به مخاطب، به لحاظ بار معنایی زایا و غنی ساخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌هد که سعید الصقلاوی در این شعرِ متصف به گفتمان نوآورانه، سعی در تأثیرگذاری بر خواننده و برخورداری از موقعیتی افتخارآمیز در قبال مسئله فلسطین و رنج کودکان داشته است، از این رو از برخی ابزارهای ارتباطی محرّک و برانگیزاننده استفاده کرده است.

کلید واژگان: کاربرد شناسی، گفتمان، ارتباط، مقاومت، سعید الصقلاوی، قصیده "صرخة طفل" .



* ایمیل نویسنده مسئول:                       r.ballawy@pgu.ac.ir