تداولیّة الخطاب التواصلی فی قصائد المقاومة للشاعر سعید الصقلاوی (قصیدة "صرخة طفل" أنموذجاً)

المؤلف

أستاذ مشارک فی قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة خلیج فارس، بوشهر

10.30465/afg.2020.5161

المستخلص

یُعدّ الشعر وسیلة موحیة تعبّر عن حیاة الإنسان وحالاته النفسیّة، وتکشف عن مکنونات النفس وإسقاطاتها، وللتواصل مع الآخر یعتمد علی الخطاب الإبداعی الذی یحقّق الأهداف والمقاصد الدلالیّة. فی هذا الصدد، عکفَ الشعراء علی توظیف جملة من الأدوات الفنیّة الفاعلة لنقل أفکارهم ومشاعرهم إلی المتلقّی، ولتحقّق عملیّة التواصل. الشاعر العمانی المعاصر سعید الصقلاوی من هؤلاء الشعراء الذین اعتمدوا فی نصوصهم علی الخطاب الإبداعی- التواصلی للتعبیر عن حیاة الإنسان ومکنوناته النفسیّة. وفی هذه الورقة البحثیّة، رشّحنا قصیدته الموسومة بـ"صرخة طفل" التی تتّسم بطابع المقاومة لتکون محورَ هذه الدراسة؛ لأنّها تتّسم بخطاب ثوری، وتُعدّ مشروعاً إنسانیّاً وتعاطفاً روحیّاً مع شریحة مضطهدة من الشعب الفسطینی، وقد استخدم الشاعر فیها أدوات جمالیّة تثری الجانب الإبداعی للتأثیر فی المتلقی واستمالة قلبه، مستعیناً بوسائل اللغة التی تنقل إحساس الشاعر إلی المخاطب وتضمن عملیّة التواصل.     رصدت هذه الدراسة عبر المنهج الوصفی-التحلیلی واعتماداً علی المقاربة التداولیة، أبرز التقنیات الإبداعیّة التی تؤدّی إلی تفاعل المتلقی فی عملیّة التواصل منها الخطاب السینمائی، والخطاب الإعلامی، والخطاب الحِجاجی. وتهدف الدراسة إلی استکشاف هذه المعطیات والتقنیات الإبداعیّة التی ترفد النصّ بحمولات دلالیّة خصبة بغیة إیصال الفکرة للمتلقی. من أهمّ النتائج التی توصّلنا إلیها فی هذه الدارسة هی أنّ الشاعر سعید الصقلاوی فی هذه القصیدة التی تتّسم بالخطاب الإبداعی، یسعی إلی التأثیر فی المخاطب لکی یتّخذ موقفاً مشرّفاً تجاه القضیّة الفلسطینیّة ومعاناة الأطفال، فمن هذا المنطلق عمدَ إلی استخدام جملة من وسائل التواصل التحفیزیّة المثیرة.

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة [English]

The circulation of communicative discourse in Said Al-Saqlawi's resistance poetry: the case of the poem "the cry of a child"

المؤلف [English]

  • Rasool Balawi
Associate Professor, department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr – Iran
المستخلص [English]

Poetry is an inspiring means that indicates the human being's life and their psychological statuses and it reveals the inner side of people. And, to communicate with others it depends on the creative discourse that fulfill the semantic purposes. So, poets used different effective techniques to transfer their thoughts and feelings to the reader and to communicate with him. The Ommani poet Said Al-Saqlawi is one of thos poets that used the creative-communicative discourse to express the inner side of people's life. In this study, we chose the poet "the cry of the child" to be the case because it has a rebellious discourse and it is a humanitarian process and a sympathetic attitude to the oppressed people of Palestine. The poet used aesthetics beside the creative texts to impress the reader and to capture his heart. He applied linguistic means that transfer the poet's emotions to the reader and guarantee the communication process.
      This descriptive analytical study surveyed the significant creative techniques that made the reader interact in the communication process such as cinematic discourse, press discourse, and convincing discourse. And, the study is to discover the creative techniques that support the text with semantic meanings to communicate with the reader. We concluded that the poet Said Al-Saqlawi in this creative poem tried to effect the reader to take a honourable stand with Palestinian case and the children's suffering. That is why he used a bunch of rousing and motivating means.
 

الكلمات الرئيسية [English]

  • circulation
  • Discourse
  • communication
  • Sustainability
  • Said Al-Saqlawi
  • "The cry of the child"

کاربردشناسی گفتمان ارتباطی جلوه‌های مقاومت در سروده‌های سعید الصقلاوی (مطالعه موردی قصیدۀ "صرخة طفل")

رسول بلاوی *

دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر

 

چکیده

شعر ابزاری الهام‌بخش است که زندگانی و حالات روانی انسان را به تصویر می‌کشد، و از نهفته‌ها و نگفته‌‌های آدمی پرده بر‌می‌دارد، از سویی برای خلق ارتباط با دیگری و تحقّق غایات معنایی به گفتمان مبتکر روی می‌آورد. در این بین نیز شاعرانی بودند که با بکارگیری برخی ابزارهای فنی مؤثر کوشیدند، اندیشه‌ها و عواطف خود را به مخاطب القا و روند ارتباطمندی را محقق سازند. سعید الصقلاوی شاعر معاصر عمان از جمله شاعران برخوردار از خصیصه‌ای شعری مبتنی بر گفتمان نوآوری– ارتباطی است. و در این راستا قصیده "صرخة طفل" وی را که نمادی از مقاومت است را بعنوان محور پژوهش برگزیده‌ایم؛ این سروده متضمّن گفتمانی انقلابی، و طرحی انسان دوستانه است که نوعی همدلی معنوی با قشر ستمدیده فلسطین بشمار می‌رود، شاعر نیز در این سروده از تکنیک‌های زیبا‌شناسی با هدف غنی ساختن جنبه‌های مبتکرانه تأثیرگذار بر مخاطب بهره جسته، و در این میان ابزارهای زبانی را بعنوان پل ارتباطی ما بین احساس شاعر و درک مخاطب بکار بسته است.

این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر رویکرد کاربردشناسی، بارزترین تکنیک‌های نوآورانه مشتمل بر مشارکت خواننده در روند ارتباطمندی سه گفتمان سینمایی، رسانه‌ای و برهانی را مورد کاوش قرار داده و همچنین در پی نمایان ساختن داده‌ها و تکنیک‌های نوپدیدی است که متن را به منظور رساندن دیدگاه شاعر به مخاطب، به لحاظ بار معنایی زایا و غنی ساخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌هد که سعید الصقلاوی در این شعرِ متصف به گفتمان نوآورانه، سعی در تأثیرگذاری بر خواننده و برخورداری از موقعیتی افتخارآمیز در قبال مسئله فلسطین و رنج کودکان داشته است، از این رو از برخی ابزارهای ارتباطی محرّک و برانگیزاننده استفاده کرده است.

کلید واژگان: کاربرد شناسی، گفتمان، ارتباط، مقاومت، سعید الصقلاوی، قصیده "صرخة طفل" .



* ایمیل نویسنده مسئول:                       r.ballawy@pgu.ac.ir