Document Type : Research Paper
Authors
1 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Law, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran
3 Assistant Professor, Department of Law, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran,
Abstract
Keywords
Main Subjects
بررسی مبانی علل موجهه جرم در حقوق جزای ایران با نگرشی بر اساسنامه دیوان کیفری بین المللی، مبانی فقه اسلامی و بنیانهای فکری حاکم بر شریعت اسلام
1-مهدی ابراهیمی[1]
2- جواد واحدی زاده[2] (نویسنده مسؤول)
3- سکینه خانعلیپور واجارگاه[3]
چکیده
علل موجهه جرم، علل و عواملی هستند که وصف مجرمانه را از رفتاری که در شرایط عادی جرم است برداشته، صورتی غیر قابل سرزنش به آن میدهند. در علل موجهه جرم، عمل مرتکب برخوردار از مصلحت و منفعت اجتماعی بوده و به این علت نه تنها قابل مجازات نمیباشد، بلکه مورد تحسین و تشویق نیز قرار می گیرد. علل موجهه جرم از مسائل بنیادی و مهم حقوق کیفری ملی و بین المللی میباشند. هرچند عنوان علل موجهه جرم در فقه اسلامی ذکر نشده، ولی در خصوص مبانی این نهاد حقوقی، میتوان به آیات قرآن، فقه و احادیث شریفه مراجعه نمود. از رهیافت شریعت اسلام اصل بر این است که رفتارهای حرام به طور کلی بر همگان ممنوع است. اما شارع مقدس همچون استثنا بر این اصل، برخی از رفتارها را نسبت به اشخاصی که واجد اوصاف معینی باشند مجاز دانسته است. زیرا اوضاع و احوال حاکم بر افراد و گروههای اجتماعی این اباحه را اقتضا میکند. مقاله حاضر با استفاده از روش کتابخانه ای و توصیفی-تحلیلی با هدف بررسی مبانی مجاز بودن عمل در علل موجهه جرم نگاشته شده است و نتایج نشان میدهد در زمینه مبنای مجاز بودن عمل در علل موجهه شاهد اختلاف نظرهای اساسی هستیم، عده ای مبنای آن را مصالح عمومی و برخی دیگر احتراز از نتایج ناخوشایند میدانند، عقیده سوم اشاره به حق اخلاقی به عنوان مبنای علل موجهه میکند و نظریه چهارم تحقق منفعت عالیتر و ضرر کمتر را مبنای علل موجهه قلمداد میکند.
واژگان کلیدی: علل موجهه جرم، فقه اسلامی، حقوق جزای ایران ، اساسنامه دیوان کیفری بین المللی، شریعت اسلام.
[1]. دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
mehdi5709ebrahimi@gmail.com
[2]. استادیار گروه فقه و حقوق، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.(نویسنده مسوول)
ja_vahedizadeh@yahoo.com
[3]. استادیار گروه حقوق، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
khanalipour@soc.ikiu.ac.ir