Document Type : Research Paper
Authors
1 Ph.D. candidate of Arabic language and literature, Arak University, Arak, Iran
2 Associate Professor of Arabic Language and Literature, Arak University, Arak, Iran,
3 Associate Professor of Arabic Language and Literature , Arak University, Arak, Iran
Abstract
Keywords
Main Subjects
بررسی نشانهشناسي عنوان در دیوان «نقوش علی جذع نخلة» اثر یحیی السماوی
علیرضا جلالی*
احمد امیدعلی**، ابراهیم اناری بزچلوئی*** محمد جرفی****
چکیده
در حقیقت، عنوان در مطالعات نوین زبان شناسی، اهمیت فراوانی یافته است؛ زیرا عنوان، کلید دلالی زبان است که مفاهیم فشرده شده متن را در آغازگاه بیان می کند، و خواننده نیز از رهگذر عنوان، امکان شناسایی ماهیت متن و کشف دلالاتها و رمزهای آن را پیشاپیش برای خود فراهم می کند. لذا خواننده باید نخست عنوان را بفهمد تا پس از آن در پيِ بازنمودنِ دلالت های متن برآید. گفتنی است که ارتباط بین عنوان و متن با یکی از سه دلالات موازی، جانشینی و یا اغترابی به منظور کشف لایه های زیرین و پنهان مراد شاعر آشکار میشود. این پژوهش به واکاوی مهمترینکارکردهای سطوح نشانهشناسی عنوان در مجموعه شعری « نقوش علی جذع نخلة» (تصاویری بر تنه درخت خرما) از یحیی السماوی در سه محور ساختار عنوان، دلالت های عنوان، ووظیفه وکارکرد عنوان به شيوه توصيفي و تحليلی پرداخته است. برای تحقق این هدف، چهار قصیده از دیوان یاد شده تحت عنوان «أخرجوا من وطني» و«عَصفَاً بِهِم» و«بـدَدٌ على بَـدَدِ» و«ویا صابراً عقدین إلا بضعة» انتخاب نمودیم. برخی نتایج حاکی از آن است که عناوین فرعی سروده ها مبتنی بر روابط و پیوندهای معنایی است که بیانگر همآغوشی و پیوند میان متون و عنوان انتخابی است. همچنین شاعر با انتخاب عناوین مناسب تلاش نموده تناسب لفظ با محتوا و معنا را لحاظ کند، به گونه ای که پیوند دلالات ها در سه محور ساختار، ودلالت ها و نیزکارکرد، با سبک های شاعرانه مشارکت داشته باشند. این ترفند شاعرانه نه تنها در حیطه لغت شناسی بلکه از طریق مضمون پردازی های مناسب وگاهی با بکارگیری تکنیک های زبانی از جمله دوگانگی ها و پارادوکس ها و نیز هنجار گریزی بیانی با مهارت های ویژه ای در متن شعری سراسر دیوان رعایت شده است. همچنین مراد شاعر از طریق ساختار عنوان از لحاظ ترکیب، معنای آن از نظر پیام رساني و هدفمندی، و کارکرد عنوان آن از نظر تأثیرگذاری بر شنونده در رساندن پیام ادبی و اطلاع رسانی. کاملاً أشکار است.
کلید واژه ها: نشانه شناسی، عنوان، دلالات، پیوند معنایی، یحیی السماوی، تصاویری بر تنه درخت خرما.
.jalali 176@yahoo.com دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اراک، اراک، ایران،*
. a-omidali@araku.ac.ir دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اراک، اراک، ایران (نویسندۀ مسئول)،**
.i-anari@araku.ac.ir دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اراک، اراک، ایران، ***
.m-jorfi@araku.ac.ir استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اراک، اراک، ایران،****
تاریخ دریافت:12/02/1403، تاریخ پذیرش: 20/8/1403