Document Type : Research Paper
شهادت زن در اسلام
(بررسی اجتهادهای شاذ معاصر)
شعله هاشمی[1]
چکیده
شهادت از مهمترین دلایل اثبات دعواست؛ زیرا برای بیشتر مردم و در بیشتر شرایط و اوضاع قابل دسترسی است و نیاز به تشریفات پیچیدهای که ممکن است برای عموم مردم نامعلوم باشد، ندارد. همچنین تنها دلیل موجود در وقایع مادی مانند جرائم علیه جان و مال است. بنابراین، آنچه درباره برخی احکام مربوط به شهادت در فقه اسلامی مطرح میشود – به ویژه شهادت زن و اینکه قرآن به طور کلی بین مرد و زن مساوات برقرار نکرده و با عدم پذیرش شهادت زن در برخی موارد قصاص و حدود و نیز قرار دادن شهادت زن معادل نصف شهادت مرد در مسائل مالی، از جایگاه زن کاسته و او را خوار شمرده است – همه ناشی از نگاه جزئینگرانه به احکام در مباحث شهادت و عدم در نظر گرفتن نظام کامل اثبات با آن است. در پرتو این مسئله، پژوهش حاضر به بررسی این شبهات و پاسخ به آنها میپردازد. اخیراً برخی اجتهادهای معاصری مطرح شده که خواستار تساوی زن و مرد در شهادت بوده و به شهادت زن تحصیلکرده – حتی اگر برخلاف آیه دین که بر شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن تأکید دارد باشد – و ترجیح آن بر شهادت مرد عامی توجه دارند و معتقدند متن قرآن فقط مربوط به جامعهای است که در آن نازل شده و قابل تعمیم نیست. این تحقیق به بررسی این اجتهادات میپردازد. تبیین جایگاه شهادت به عنوان مهمترین دلیل شرعی پس از اقرار، که مربوط به حقوق الله و حقوق العباد است و مصالح زیادی بر آن مترتب میشود. تبیین اجتهادهای شاذ در مورد شهادت زن که مخالف شریعت اسلامی است. آیا اجتهادهای معاصری وجود دارند که در مورد شهادت زن با شریعت اسلامی مخالفت کرده باشند و آنها کدامند؟ برای پاسخ به این سؤال و تبیین اهداف این تحقیق، از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. برخی نتایج حاکی از آن است که ادعای دشمنان اسلام مبنی بر نقصان حقوق زن در اسلام به دلیل عدم تساوی با مرد در نصاب شهادت، ادعایی باطل است؛ زیرا شهادت در زمره حقوق بشر قرار نمیگیرد.
واژگان کلیدی: اسلام، قرآن کریم، زن، شهادت، فقه و حقوق، اجتهاد.