Document Type : Research Paper
Subjects
تأثیر برداشتهای ذهنی مترجم از منابع اطلاعاتیاش در ترجمه قرآن کریم (بررسی کلمات «مجنون»، «أُمّي» و «رَبّ» در ترجمههای انصاریان وفولادوند وآیتی)
حسن اسماعیلزاده باوانی[1]
سیامک اصغرپور [2]
عاطفه اصغری [3]
چكيده
آن دسته از منابع اطلاعاتی که برداشتهای ذهنی مترجم را تشکیل میدهد، بر عملکرد وی در فرآیند ترجمه نیز تأثیر میگذارد. منابع اطلاعاتی یک مترجم ممکن است مواردی چون منابع صرفی، نحوی، بلاغی، زبانی، ادبی، اجتماعی، تاريخی، اعتقادی، سیاسی و یا مبتنی بر بافت یک متن خاص باشد که تحت تأثیر عواملی چون گفتمانی خاص، فلسفه، مسائل روانشناختی، زیباشناختی، معناشناختی و غیره باشد. همچنین گاهی هر یک مؤلفههای زبان، اجتماع و فرهنگ در واقع سکویی مستقل را فراهم میآورد که زنجیرهای از منابع اطلاعاتی را تشکیل میدهد تا در کیفیت برداشتهای مربوط به متون و فرآیند ترجمه آنها تأثیر داشته باشد. این برداشتهای ذهنی مترجم از منابع اطلاعاتی وی در ترجمه قرآن کریم میتواند معنی و پیام را دستخوش تغییر و تحول قرار دهد. جستار حاضر با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی کوشیده کیفیت تأثیر مستقیم یا غیر مستقیم منابع اطلاعاتی مترجمان را در ترجمه قرآن کریم تبیین نماید. نتیجه نشان داد که منابع اطلاعاتی مترجم با تأثیر در نگرش وی در تغییرات معنایی و دلالتی متن مقصد نیز مؤثر واقع میشود و علی رغم هماهنگی ترجمه تولید شده با ذوق و فرهنگ حاکم بر زبان مقصد، دقت معنایی لازم را از دست میدهد که کلمات «مجنون»، «أُمی» و «رَبّ» از این قبیل بوده است. این کلمات به دلیل داشتن بار معنایی مبتنی بر بستر زبان، فرهنگ و جامعه انتخاب شدهاند که با چالشهایی در ترجمه مواجه بوده، مضامین هر یک دچار فروکاست دلالتی- معنایی شده و معانی آنها از دلالتهای اصیل خود که در ابتدای نزول وحی مبتنی بر معانی اجتماعی و فرهنگی بوده، به صرف دلالتهای لغوی و مصادیق دیگر فرو کاسته شده است.
کلیدواژهها: منابع اطلاعاتی، برداشتهای ذهنی، معنا، دلالت، قرآن کریم
[1] دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. (نویسنده مسئول) as.esmailzadeh@azaeuniv.ac.ir
[2] دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. s.asgharpour.arabic@gmail.com
[3] دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. ati.asghari1998@gmail.com