دور الکتّاب الإیرانیین فی إعداد دائرة‌المعارف الإسلامیة (طبعة لیدن)

نوع المستند: علمی ـ پژوهشی

المؤلف

أستاذة مساعدة، بأکادیمیة العلوم الإنسانیة و الدراسات الثقافیة طهران

المستخلص

تعتبر دائرة ‌المعارف الإسلامیة أو الموسوعة الإسلامیة (طبعة لیدن)، من أهم وأبرز تجلیات المناهج التاریخیة للدراسات الإسلامیة ـ فی الغرب أو بمنظار أوسع منهج (دراسة الحالة الظاهریة للمعرفة)، وکذلک تُعد أنموذجاً فی البحوث التخصصیة الإسلامیة لدى الغربیین. وإنّ من المباحث المهمة فی مجال معرفة الإسلام هو ما یُرتبط بتاریخ وثقافة إیران وحضارتها قبل وبعد الإسلام وکذلک مذهب التشیع. ونلاحظ من خلال الأبحاث فی مجال معرفة مذهب التشیع کیف یلقی لنا العلماء الإیرانیون الضوء علی الجوانب المختلفة لأوضاع ایران والذین إلتحقوا برکب تألیف دائرة‌‌المعارف الإسلامیة، حیث شملت مقالات عدة فی مجال معرفة إیران والشیعة خلال قرن من الزمان. ثم نتناول مشارکة الإیرانیین فی تألیف هذه الموسوعة التی غلب علیها الطابع الادبی. ویعود سبب المشارکة المحدودة إلى عدم الإضطلاع بلغات علمیة مشترکة، و الجهل فی التعامل مع الأسالیب العلمیة الحدیثة، وانعدام الإیمان والثقة فی الإستشراق و ضعف الإدارة فی إعداد المؤسسات العلمیة من‌حیث‌الکمیة و النوعیة.

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة [English]

Iranian Authors of Encyclopaedia of Islam (Leiden)

المؤلف [English]

  • Abbas Ahmadvand
Assistant Professor of Shahid Beheshti university, Iran
المستخلص [English]

The Encyclopedia of Islam (Leiden) is one of the most Important / out–standing appearance of a descriptive–historical or phenomenon–logical attitude to the western Islamic studies. Also it is considered the symbol of specialization in the studies. Since History, culture and civilization of Iran pre /after Islam) and shi, ism are among the Important topics of Islamic studies, we show that how the learned Iranian researchers and authors who more Familiar, with the various aspects of Iranian /shi'I studies, start to write entries for the encyclopedia. Studies showed that Iranian's cooperation with this encyclopedia was few and this cooperation was more about literature and history of Iran; not knowing common scientific languages, not awarding of new scientific methods and encyclopedia writing techniques, and not having belief and trust in Orientalism and lack of readiness of Iran's scientific community (quantitatively) in providing scientific research institutes and sometimes their weak management have caused this few cooperation.

الكلمات الرئيسية [English]

  • Orientalism
  • Western Islamic studies
  • Encyclopaedia of Islam (Leiden)
  • Iranian authors of the Encyclopaedia of Islam
أحمدوند، عباس (1998). «گذری بر مطالعات شیعی در غرب»، مجلة المقالات والبحوث، الکراس 63.
أسعدی، مُرتضی (2002). مطالعات اسلامی در غرب انگلیسی زبان، از آغاز تا شورای دوم واتیکان (1965)، طهران: سمت.
تقی‌زادة، سید‌حسن (2000). زندگی طوفانی «خاطرات»، التحقیق عزیز‌الله على ‌زادة، طهران: فردوس.
‌تکمیل همایون، ناصر (1992). «روند پژوهش‌های ایرانی در کنگره‌های بین‌المللی خاورشناسی»، مجموعة مقالات جمعیة دراسة قضایا الشوون الایرانیة، بإشراف على موسوی‌کرمارودی، طهران: مکتب الدراسات السیاسیة والدولیة التابع لوزارة الخارجیة.
حاج سید‌جوادی، أحمد‌صدر، فانی، کامران، خُرمشاهی، بهاء‌الدین (1982). موسوعة التشیع، طهران، منشورات سعید‌مُحبی.
حائری، عبدالهادی (1981). «سخنی دربارة دایرة‌المعارف‌اسلام»، مجلة نشر‌دانش، السِنة 2، العَدد 1.
حائری، عبدالهادی (1999). نخستین رویارویی‌های اندیشه‌گران ایران با دو رویة تمدن بورژوازی غرب، طهران: مؤسسة ‌أمیرکبیر.
حسینی طباطبائی، مصطفی (1996). نقد آثار خاورشناسان، طهران: جابَخش.
حسینی، غلام‌احیا (2008). شیعه‌پژوهی و شیعه‌پژوهان انگلیسی‌زبان (1950 - 2006)، بإشراف محسن ألویری و عباس أحمدوند، قم: مؤسسة الدراسات الشیعیة وجامعة المصطفی العالمیة.
دفتری، فرهاد (2003). تاریخ و اندیشه‌های اسماعیلی در سده‌های میانه، ترجمة فریدون بَدره‌ای، طهران: فروزان‌روز.
دِهباشی، علی (2000). السجل‌الزرین، ذکری عبدالحسین زرین‌کوب، طهران: مرکز الدراسات‌ الثقافیة.
زریاب، عباس و ایرج أفشار (1992). نامه‌های ادوارد بروان به سید‌حسن تقی‌زاده، طهران: منشورات شرکة الکتب الجیبیة ‌المساهمة.
زَرین‌کوب، عبد‌الحسین (1990). کارنامه ‌اسلام، طهران: أمیر‌کبیر.
زمانی‌نیا، مصطفی (1984). فرهنگ آل‌ احمد، طهران: باسارکارد.
ستودة، غلام‌حسین (1998). مرجع‌شناسی و روش تحقیق در ادبیات ‌فارسی، طهران: منشورات ‌سمت.
سُواجة، جان (1987). مدخل تاریخ شرق‌اسلامی، تحلیلی ‌کتاب‌شناسی‌، ترجمة نوش‌آفرین أنصاری محقق، طهران: مرکز النشر الجامعی.
طاهری ‌عراقی، أحمد والآخرون (1990). دانشنامه جهان ‌اسلام، ج 1، طهران: مؤسسة دائرة‌المعارف‌ الإسلامیة.
عدالت‌ نجاد، سعید، الطبعة‌الثالثة للموسوعةالإسلامیة، ضمن کراس الأخبار العلمیهة والثقافیة لموسوعة العالم‌الإسلامی.
عدة من المؤلفین (2006). زندگانی و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد سعید ‌نفیسی، طهران: جمعیة الآثار والمفاخر الثقافیة.
العقیقی، نجیب (1964). المستشرقون، القاهرة: دارالمعارف.
فرای، ریچارد (1988). تاریخ ایران کمبریج، لَندن.
کاویانی، شیوا ‌‌منصورة (1995). دیدارها و گفت‌وگو‌ها با سید‌حسن نصر، احسان یار‌شاطر، پرویز مروج، کامران وفا و پیتر چلکوفسکی، الطَبعه الأولی، طهران: فکر ‌روز.
مصاحب، غلام‌حسین (2001). دائرةالمعارف الفارسی، طهران: شرکة الکتب الجیبیة المساهمة التابعة لمؤسسة منشورات أمیر‌کبیر.
موسوی ‌بجنوردی، کاظم، (1372 حتی‌ الأن). دایرة ‌المعارف بزرگ اسلامی، طهران: مرکز دائرةالمعارف الإسلامیة.
مهدوی دامغانی، محمود (1975). «نظری به چند مقاله دایرة المعارف‌اسلام»، مجلةالنگین، السنة 11، العَدد 121.
مهدوی دامغانی، محمود (1975). انعکاس شیعه در دایرة ‌المعارف اسلامی، الکتاب التذکاری للشیخ الطوسی، تحقیق محمد واعظ‌زاده خُراسانی، مشهد.
نفیسی، سعید (1385). زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی شادروان استاد سعید نفیسی، طهران: جمعیة الآثار ومفاخر الثقافیة.
نولدکه، ثیودور (1990). حماسه ‌‌ایران، ترجمة بزرگ ‌العلوی، مقدمة بقلم سعید ‌نفیسی، طهران: منشورات جامی ومرکز منشورات سبهر.
یار‌شاطر، إحسان (1371). از چیزهای دیگر، طهران: أساطیر.
یار‌شاطر، إحسان (1975). دانشنامه ایران و اسلام، ج 11، طهران: مؤسسة الترجمة ونشر الکتاب.
 
Danial, Norman (1997). Islam and the west, the making of an image, Oxford: One world publications.
Encyclopedia Iranica (1985). Art “Encyclopaedia of Islam” by Elton 31.L. Daniel Ed. Ehsan Yarshater. Londo: Routledge and Kegan Paul.
Encyclopaedia of Religion (1995). edited by M. Elide, London.
Hodgson, marshal (1974). the venture of Islam, 3 Vols, Chicago.
Hofmann, M.W. (2002). "the concise Encyclopaedia of Islam", Journal Of Islamic Studies, 23, 2.
Hughes, Thomas Patrick (1885). Dictionary of Islam, London.
The Encyclopaedia of Islam (1960-2002). various articles. Leiden. E.j Brill.
Iranian Authors of Encyclopaedia of Islam (Leiden (الطبعة الإلکترونیه