آلیات الترابط النصّی فی خطبة الجهاد للإمام علی بن أبی طالب(ع) (دراسة تحلیلیة فی ضوء لسانیات النصّ)

نوع المستند: علمی ـ پژوهشی

المؤلفون

1 أستاذ مساعد، قسم اللغة العربیة وآدابها، جامعة طهران، إیران

2 طالب مرحلة الدکتوراه، قسماللغة العربیة وآدابها، جامعة طهران

10.30465/afg.2020.5174

المستخلص

یُعدّ النصّ وحدة لغویة کبیرة تفهم الجملة فی إطارها، فالنصّ هو الموضوع الرئیس فی التحلیل والوصف اللغوی. إنّ الترابط أو التماسک النصّی من أشهر خصائص النصّ إذ لا یقوم النصّ إلّا به، فقد أجمع علماء اللسانیات النصّیَّة بوصف التماسک النصّی أساساً فی بناء النصّ وصیاغتهِ. یهدف الترابط النصی إلی بیان تماسک النصّ وانسجامه عبر توظیف أداوته التی من أهمها وأشهرها الإحالة والحذف والتکرار والوصل وغیر ذلک. هذا البحث یتخذ من المنهج الوصفی- التحلیلی وسیلة لیتناول عناصر الاتساق فی خطبة الجهاد ویرمو إلی نفض الغبار عن الموروث الأدبی، وإبراز مواطن ومکامن النصّیة فی خطبة الجهاد التی تعدّ من أهمّ الخطب فی تاریخ موروثنا الدینی والأدبی لما فیها من رصانة وقوة واستحکام. ومن النتائج التی وصل إلیها البحث نذکر أنّ عناصر الاتساق فی خطبة الجهاد ساهمت بشکل کبیر فی الربط بین أجزاء الکلام مما أدی إلی ظهور الخطبة فی قمة جمالها وإبداعها اللفظی والفکری وقد استخدمت الأدوات لسدّ الفجوات والثغرات بین سطور الخطبة. وعلی إثر هذه العناصر، قد جاءت الفکرة موحدة منسجمة لم یطعن فی تماسکها تشتت ولا رکاکة ولولا هذا الربط لما کانت هذه الخطبة بهذه المکانة التی تحتلها الیوم.

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة [English]

The mechanisms of textual interconnection in the jihad sermon of Imam Ali bin Abi Talib (PBUH) (An analytical study of the linguistics of the text)

المؤلفون [English]

  • Ali Afzali 1
  • SEYED AHMAD MUSAVI PANAH 2
1 Assistant professor, Department of Arabic literature, University of Tehran
2 PhD student, University of Tehran
المستخلص [English]

The text is the main topic in the analysis and linguistic description. The textual cohesion is one of the most famous characteristics of the text, since the text does not do anything but it. Textual linguists have unanimously described the textual coherence mainly in the construction and formulation of the text. Textual interconnection aims to demonstrate the consistency and consistency of the text by employing its most important tools, the most famous of which are referral, deletion, duplication, connection, etc. This research takes a descriptive-analytical method as a way to address the elements of consistency in jihad sermon and aims to dust off the literary heritage And highlighting the citizen and the textual sites in the sermon of jihad, which is one of the most important speeches in the history of our religious and literary heritage, because of its sobriety, strength and firmness. Among the results reached by the research, we mention that the elements of consistency in the sermon of jihad have contributed greatly to the connection between the parts of speech, which led to the appearance of the sermon at the top of its beauty and verbal and intellectual creativity and Tools were used to fill gaps and gaps between the sermons. As a result of these elements, the idea has been harmonious its cohesion was not contested by dispersal or fragmentation. Had it not been for this connection, this sermon would not have been as high as it occupies today.

الكلمات الرئيسية [English]

  • Consistency
  • Elements of consistency
  • Imam Ali bin Abi Talib (PBUH)
  • Khotba of Jihad

عوامل انسجام متنی در خطبه جهاد امام علی(ع)

(پژوهشی در مطالعات زبان­شناختی متن)

دکتر علی افضلی[1]

سید احمد موسوی­پناه[2]

چکیده

انسجام مفهومی معنایی است و به روابط معنایی که میان عناصر یک متن وجود دارد و بنیان  وحدت، انسجام و یکپارچگی کلام هستند می پردازد. انسجام ضامن رابطه میان جمله‌های متن است. در این پژوهش به دلیل اهمیت والای خطبه­های نهج­البلاغه، با روش توصیفی تحلیلیِ متن محور، انسجام دستوریِ ساختاری شامل ارجاع و حذف، انسجام دستوریِ غیرساختاری مانند ضمایر، حذف به قرینه، انسجام واژگانی از طریق تکرار واژه، هم‌آیی و هم‌معنایی واژه‌ها و انسجام معنایی و پیوندی جمله‌ها که همگی در ارتباط میان جمله‌ها و پاره‌گفتارها نقش دارند، در خطبه جهاد بررسی شد. نتایج پژوهش نشان می­دهد خطبه جهاد متنی بسیار منسجم و یکپارچه است و تعدادی از عناصر و شگردهای منسجم‌کنندة متن، نقش مهم‌تری در ایجاد انسجام دارند. همچنین عناصر انسجام بر عمق معنایی، تأثیرگذاری و جذابیّت متن می‌افزاید و موجب اقناع مخاطب می‌گردد. در خطبه جهاد، رابطه عناصر پیش انگارنده و عناصر پس انگاشته با استفاده از رابط­ها و دستور برقرار شده و یک شبکه دستوری در رابط­های مفهومی انسجام، در متن خطبه ایجاد شده است.

 

کلید واژگان: انسجام، عوامل انسجام متنی، علی بن ابیطالب (ع)، خطبه جهاد.

 



[1]  استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران (نویسنده مسؤول) ali.afzali@ut.ac.ir 

[2]  دانشجوی دوره دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران